Bir kişinin vefat etmesiyle birlikte geride bıraktığı malvarlığı, yasal mirasçılarına geçer. Ancak mirasçıların bu haklarını kullanabilmesi için ilk adım, mirasçılık belgesi yani diğer adıyla veraset ilamı almaktır. Bu belge, kimin ne oranda mirasçı olduğunu resmi olarak gösterir ve miras işlemlerinin temelini oluşturur.
Mirasçılık belgesi, hem Sulh Hukuk Mahkemesi’nden hem de noterden alınabilir. Noterler yalnızca yasal mirasçılara belge verebilirken, vasiyetname ya da özel miras hakkı iddiası varsa mutlaka mahkemeye başvurulması gerekir.
Mirasçılık belgesi almak için mirasçılardan birinin nüfus cüzdanıyla birlikte ilgili yer noterliğine ya da miras bırakanın son yerleşim yerindeki Sulh Hukuk Mahkemesi’ne başvurması yeterlidir. Noterde işlem genellikle aynı gün içinde tamamlanırken, mahkemelerde bu süre birkaç hafta sürebilir.
Başvuru sırasında ölüm belgesi ve mirasçılarla ilgili kimlik bilgileri gereklidir. Nüfus kayıt sisteminden bu bilgiler otomatik olarak çekilebildiğinden, başvuru süreci oldukça basittir.
Eğer mirasçılar arasında anlaşmazlık varsa veya özel miras durumları söz konusuysa, Sulh Hukuk Mahkemesi hakimi dosyayı inceleyip duruma göre karar verir. Bu durumda bir duruşma yapılması da mümkündür.
Mirasçılık belgesi alındıktan sonra bu belgeyle tapu, banka, noter gibi kurumlara başvurarak miras işlemleri başlatılabilir. Ancak mirasın reddi gibi özel durumlar için ayrı yasal süreler ve başvurular gerektiğinden, bir avukattan danışmanlık alınması, hak kaybını önlemek açısından önemlidir.
Mirasçılık belgesi basit bir belge gibi görünse de, özellikle taşınmazlar, şirket hisseleri ya da yüklü miraslarda ciddi sonuçlar doğurabilir. Bu nedenle hem başvuru süreci hem de sonrasındaki işlemler dikkatle yürütülmelidir.